HARPER LEE'NİN ÖLÜMSÜZ ROMANI 'BÜLBÜLÜ ÖLDÜRMEK'TEN NOTLAR














Harper Lee Kimdir? Harper Lee'nin Eserleri, Bülbülü Öldürmek Romanı, Bülbülü Öldürmek Romanından Notlar, Harper Lee'den Muhteşem Sözler, Bülbülü Öldürmek Romanından Alıntılar, Okunması Gereken Kitaplar, Amerika Edebiyatı

 

 

Harper Lee :

1926 yılında ABd ‘nin Alabama eyaletinin Monroeville şehrinde doğan Harper Lee ünlü romanı 'Bülbülü Öldürmek'i  1960 yılında yayımladı. 

Okuyucudan büyük ilgi gören kitap, Lee’ye 1961 yılında Pulitzer Edebiyat Ödülü’nü getirdi. Bir avukatın( Atticus ) ırkçılığa karşı verdiği mücadelenin bir çocuğun (Scout) gözünden anlatıldığı ”Bülbülü Öldürmek ”, 1962’de beyaz perdeye aktarıldı ve üç dalda Oscar ödülü kazandı. 

İlk ciddi  yazarlık tecrübesinde bu kadar büyük bir başarı yakaladıktan sonra Harper Lee, şaşırtıcı şekilde inzivaya çekildi ve ölümünün birkaç ay öncesine kadar, elli beş yıl boyunca, hiçbir kitap yayımlamadı. Bu sıradışı davranışının sebeplerini  ise şöyle açıkladı : ” Birincisi ‘Bülbülü Öldürmek’le gelen baskı ve tanıtımı bir daha yaşamak istemedim. İkincisi, söylemek istediğimi zaten söylemiştim, bir kere daha asla söylemeyecektim.”

Harper Lee, Kasım 2015’te ikinci romanı 'Tespih Ağacının Gölgesinde'yi yayımladığında seksen dokuz  yaşındaydı. Bu ikinci kitap aslında Bülbülü Öldürmek romanının taslak haliydi. Lee, ilk olarak bu kitabı yayımcısı  J.P. Lippincott‘un editörü Tay Hohoff ‘a sunmuş, Hohoff’ un kendisinden bu romandaki karakterlerin geçmişini yazmasını istemesi üzerine ortaya 'Bülbülü Öldürmek' çıkmıştı. Harper Lee 'Bülbülü Öldürmek'in devamı niteliğinde olan  'Tespih Ağacının Gölgesinde'yi tam elli beş yıl sonra çekmecesinden çıkararak okuyucusuna hediye etmiştir.

Harper Lee Şubat 2016‘da, ablası Alice ile birlikte yaşadığı  ABD‘nin Alabama eyaletine bağlı  Monroevelli kasabasında, hayata gözlerini yumdu. 

Otobiyografisinin adını ‘ Where My Possessions Lie ( Eşyalarımın Olduğu Yer) olarak koyan Lee, hayat hikayesini yazamadan vefat etti, ancak maharetli ellerden çıkacak biyografisinin en az romanları kadar ilgi çekeceği açık.

'Bülbülü Öldürmek' romanını Sel yayınları'ndan çıkan Ülker İnce’ye ait çeviriden  okudum. Tercümeyi çok başarılı bulmasam da bu müthiş romanı herkese tavsiye ederim.

 

 

Notlarım :


  • Kitabın ithaf cümlesi : Sevgi ve şefkatleri için Bay Lee ve Alice‘ye…
''Avukatlar bir zamanlar çocuktu bana kalırsa'' ( Charles Lamb )


( Çocukların aralarındaki konuşmalardan) 
    • (…) Bir kibrit çakıp kaplumbağanın altına tutmanın iğrenç bir şey olduğunu söyledi Dill.
          ''İğrenç filan değil, sırf dışarı çıkarmak için, 
ateşin içine atmak gibi bir şey değil'' diye gürledi Jem.
 
          (Dill) ''Kibritin ona zarar vermeyeceğini nereden biliyorsun?''

          ''Kaplumbağalar hissetmez, aptal'' dedi Jem.

         

        (Dill) ''Hiç kaplumbağa oldun mu?'' 

  • ( Scout ) (…) Okuma yetimi kaybetmekten korkuncaya dek okumayı asla sevmedim. Soluk alıp vermeyi sevmez ki insan.

  • ( Atticus) (…) Bir insanı anlayabilmek için, o insanın baktığı açıdan bakmayı becerebilmelisin.

  • ( Atticus, kızına ) (…) Siz ,Bayan Scout Finch, normal insanlar sınıfındasınız.Yasalara uymanız gerekir.

  • ( Bayan Maudie )  (…) ama bazen bir adamın elindeki İncil… babanın elindeki viski şişesinden daha tehlikeli olabilir.

( Bayan Maudie) (…) İnsanların başına ne geldiğini asla bilemeyiz. Kapalı kapılar ardında, evlerde nelerin olup bittiğini, ne sırların gizlendiğini...

  • Atticus bana sıfatları kaldırırsan geriye gerçekler kalır demişti.

  • Daha başlamadan yüz yıl önce davayı kaybetmiş olmamız demek kazanmaya çalışmayacağız anlamına gelmez, dedi Atticus.

  • Avınıza sessizce yaklaşırken acele etmemek en iyisidir. Hiçbir şey söylemeyin, adım gibi biliyorum ki meraklanacak ve ortaya çıkacaktır.

  • Bütün çocuklar küfürlü konuşma evresinden geçer, zamanla, küfürlü konuşarak dikkat çekemediklerini görünce, küfürlü konuşmayı bırakırlar. Öfke öyle değildir.

  • (…) söylediği her şeyi duymamı istediğini ancak yıllar sonra farkettim…

  • Jem‘le ikimiz ona ( babaları Atticus’a)  neden bu kadar yaşlı olduğunu sorduğumuzda geç başladığını söylerdi, adam gibi adam olması ve yeteneği buradan geliyordu demek ki…

  • İstediğin kadar saksağanı vur  vurabilirsen ama unutma, bülbülü öldürmek günahtır.


  •  ( Bayan Maudie ) Aklı başında olan hiç kimse yeteneğiyle gururlanmaz.

  • Çoğunluğa bağlı olmayan tek şey insanın vicdanıdır.



  • (…) gerçek cesaretin ne olduğunu görmeni istiyordum, gerçek cesaretin eli tüfekli bir adamla ilgisi olmadığını. Daha başlamadan yenildiğini bile bile başlamak ve her ne pahasına olursa olsun sonuna kadar devam etmek olduğunu.


  • İnsanlar kendilerinden daha çok şey bilen birini çevrelerinde görmekten hoşlanmazlar. Sinirlenirler. Doğru konuşarak onları değiştiremezsin,kendileri öğrenmek istemelidir, onlar öğrenmek istemiyorlarsa bir şey yapamazsın, ya çeneni kapar ya da onlar gibi konuşursun.


  • ( Kitapta kullanılan 'Pirinç Hristiyanları' ifadesi için, çevirmen tarafından,  aşağıdaki dipnot düşülmüş, çarpıcı )
          Pirinç Hristiyanları : Açlıktan ölmemek için - Pirinç istiyorsanız, Hristiyan
           olursunuz, tehdidi karşısında - Hristiyanlığı kabul eden Asyalılar.

  • (Atticus)  (…) Hmm, belki de çocuklardan oluşan bir polis gücüne gerek var.


  • (Bay Raymond ) (…) Bir nedene sığınmak insanlara iyi geliyor...

  • (  Bay Raymond ) Çünkü sizler çocuksunuz, anlayabilirsiniz dedi, ” ayrıca şunu da duymuştum…”
           Başıyla Dill'i gösterdi: ''Olup bitenlere şu oğlanın henüz aklı tam ermiyor, biraz          
           daha  büyüsün midesi de bulanmaz, ağlamaz da. Belki de her şeyi doğru bulmasa bile            ağlamaz, biraz daha büyüsün yeter ki.''
         ''Neye ağlamam ,Bay Raymond?'' Dill ‘in erkekliği kabarmaya başlıyordu.
         ''Bazı insanların hayatlarını bazı insanların hiç düşünmeden cehenneme
            çevirmesine  ağlamazsın. Beyaz insanların , bir an olsun onların da insan
            olduklarını düşünmden  siyah insanların hayatlarını cehenneme çevirmelerine
            ağlamazsın.''

  • Atticus, siyah insanları aldatmanın beyazları aldatmaktan on kat daha kötü olduğunu söyler.

  • ( Atticus )  Benim için bir siyahinin cehaletinden yararlanan beş para etmez bir beyaz adamdan daha mide bulandırıcı bir şey yoktur. Kendimizi kandırmayalım ; fatura kabarıyor ve bugünlerde o faturayı ödeyeceğiz. Umarım onu ödemek siz çocuklara düşmez.


  • ( Atticus ) (…) Bunun çeşitli nedenleri var. Bir kere Bayan Maudie jüri üyesi olamaz çünkü o bir kadın.  ''Yani Alabama’da kadınlar jüri üyeliği yapamaz mı demek istiyorsun?” Sinirlenmiştim.  ''Evet öyle. Galiba hassas ve narin kadınlarımızı Tom Robinson davası gibi iğrenç davalardan korumak istiyoruz…. Ayrıca'' diyerek gülümsedi Atticus '' kadınlar katılsaydı, başlayan bir dava bitebilir miydi hiç, kuşkuluyum; durmadan araya girip soru sorarlardı.”




(Atticus) (…) İnsanların çoğu iyidir, Scout; yeter ki sen onları bir gün gör.


Yalnız Muhalif / 22 Eylül 2018

Bu blogdaki yazıları takip etmek için yukarıdaki 'abonieren' butonuna basmanız, e-mailinizi vermeniz ve e-mail adresinize gelecek onay linkini tıklamanız yeterli olacaktır.

Kommentare